polski angielski niemiecki
Czwartek, 18 sierpnia 2022 r. Imieniny: Bogusława, Bronisława, Ilony
Jak odzyskać utracone pieniądze?

Pewne jak w banku, to potoczne określenie czegoś pewnego. Określenie to nie jest przypadkowe, bowiem to właśnie banki uznane są za instytucję, która mają być gwarancją pewności. Niestety zarówno przypadki w Powiecie Trzebnickim jak i licznie występujące w Polsce poddają pod wątpliwość to twierdzenie. Z pomocą pokrzywdzonym przychodzi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Konsumenci coraz częściej zwracają się z problemem utraty pieniędzy z ich kont bankowych. Z konta bez ich wiedzy znikają pieniądze. Pomimo tego, że fakt oszustwa zostaje zgłoszony do Banku, ten odmawia zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji. Co zrobić w tym przypadku?. Najlepiej zgłosić skargę za pośrednictwem Rzeczników Konsumentów, którzy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające z Bankiem i powiadomią Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

 

Licznie kierowane skargi stały się podstawą do wszczęcia postępowania przez Prezesa UOKIK, który postawił zarzuty 5 bankom. Zarzuty dotyczą bezprawnej odmowy zwrotu kwoty nieautoryzowanych transakcji i wprowadzania konsumentów w błąd w odpowiedziach na reklamacje.

 

Z uwagą należy zapoznać się ze stanowiskiem w tej sprawie UOKiK.  Pamiętajmy, że zgodnie z prawem na banku spoczywa odpowiedzialność dochowania szczególnej staranności w zakresie przechowywania i ochrony środków pieniężnych. I co najważniejsze Bank musi zwrócić konsumentowi pieniądze, chyba, że podejrzewa oszustwo z jego strony i zawiadomił o tym organy ścigania.

Stanowisko Prezesa UOKiK i podjęte w tym zakresie działania, to szansa na odzyskanie utraconych pieniędzy. Prowadzone postępowanie i zebrany materiał wskazujący na szereg nieprawidłowości  przyczynił się do postawienia 5 bankom zarzutów naruszania zbiorowych interesów konsumentów. Do wskazanych banków należą: Bank Millennium, BNP Paribas Bank Polska, Credit Agricole Bank Polska, mBank oraz Santander Bank Polska.

 

Szczególnie narażonymi na oszustwa są Konsumenci seniorzy, taki też przypadek został wskazany przez UOKiK. Oszustwo zostało popełnione wobec 72-letnia emerytki, która przez 30 lat odkładała pieniądze na „czarną godzinę”. Oszust uzyskał dostęp do danych uwierzytelniających i wyprowadził z konta emerytki 170 tys. zł oszczędności oraz zaciągnął kredyt na 80 tys. zł. Niestety, na co wskazuje UOKiK Bank bezrefleksyjnie zmienił walutę i przelał pieniądze za granicę, doliczając do każdego przelewu opłatę za szybkość realizacji oraz udzielił wysokiej pożyczki osobie, która ma niską emeryturę, a w całej dotychczasowej historii konta preferowała bezpieczne inwestycje.

 

Zadziwiający jest fakt, że Instytucja finansowa nie zareagowała nawet w chwili, gdy oszust podszywając się pod emerytkę zmienił jej stan cywilny z mężatki na wdowę, żeby nie była potrzebna zgoda męża do zaciągnięcia kredytu.

Za skandaliczną należy uznać decyzję Banku, który pomimo obowiązującego w Unii Europejskiej prawa nie zwrócił środków poszkodowanej.

Za niedopuszczalny należy uznać fakt, że Bank uznał, że winę za zaistniałą sytuację ponosi emerytka, która znalazła się w trudnej dla niej sytuacji finansowej.

Takie historie to codzienność pracy Rzeczników. Na terenie Powiatu Trzebnickiego to już trzeci odnotowany przypadek oszustwa. Jak na razie pierwszy zakończył się powodzeniem.

Wszystkie sprawy łączy jedno, oszuści nie znają granic i ograniczeń. O kradzieży Konsument dowiaduje się  w momencie wezwania przez Bank do spłaty niezaciągniętego zobowiązania.   Banki odrzucają składne reklamacje i żądają spłaty niezaciągniętych przez Konsumentów zobowiązań. W przypadku słusznej odmowy spłaty przez Konsumenta, dług jest sprzedawany firmom windykacyjnym.

 

 

Takie praktyki są niedozwolone, co jednoznacznie stwierdza Prezes UOKiK w następującym komunikacie. Na banku, jako na instytucji zaufania publicznego, spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich kroków, aby zabezpieczyć środki swoich klientów. Do sytuacji, w których oszuści wyprowadzają z rachunków bankowych konsumentów środki lub zaciągają zobowiązania finansowe, dochodzi niestety bardzo często. Banki najczęściej ograniczają się do bezrefleksyjnego wykonywania operacji i nie poczuwają się do odpowiedzialności, mimo że czujność mogłaby wzbudzić już sama analiza transakcji na wczesnym etapie np. z uwagi na nietypowe kwoty, walutę, dokonane w krótkim czasie po zmianie danych lub kanałów dostępowych. Tymczasem banki powinny dużo sprawniej rozwijać mechanizmy, które pozwalałyby identyfikować i odpowiednio wcześniej reagować na podejrzane operacje, choćby wykorzystując dotychczasową historię zleceń klienta czy biometrię behawioralną do dalszego podnoszenia poziomu zabezpieczeń. Zamiast tego widzimy pewną arbitralność w odrzucaniu reklamacji konsumentów, a także nieprzestrzeganie przepisów prawa w zakresie zwrotu środków utraconych w wyniku nieautoryzowanych transakcji .

Prawo chroni Konsumentów, o czym powinny wiedzieć Banki. Zgodnie z art. 46 ustawy o usługach płatniczych, stanowiącej implementację przepisów unijnych PSD2 jednoznacznie wynika, że banki mają obowiązek zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji lub przywrócenia rachunku do stanu sprzed wystąpienia takiej transakcji - do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu.

Należy mieć na uwadze dwa wyjątki. To sytuacje, w której zgłoszenie Konsumenta nastąpiło później niż 13 miesięcy po transakcji lub istnieje uzasadnione podejrzenie oszustwa ze strony rzekomo poszkodowanego Konsumenta, o czym bank zawiadomił policję lub prokuraturę. W innych przypadkach bank ma obowiązek przywrócić rachunek do stanu sprzed dokonania przez oszustów nieautoryzowanej transakcji – np. w przypadku zaciągnięcia przez oszustów zobowiązania finansowego - lub zwrócić środki na konto klienta.

Zarzuty Prezesa UOKiK wobec pierwszych 5 banków dotyczą między innymi niezwracania konsumentom pieniędzy z nieautoryzowanych transakcji w ustawowym terminie, mimo że nie zaszły okoliczności, które by zwolniły bank z tego obowiązku .

UOKiK w precyzyjny sposób wskazuje na różnice pomiędzy uwierzytelnianiem i autoryzacją transakcji.

Uwierzytelnienie to „procedura umożliwiająca dostawcy usług płatniczych weryfikację tożsamości użytkownika lub ważności stosowania konkretnego instrumentu płatniczego, łącznie ze stosowaniem indywidualnych danych uwierzytelniających” (np. podanie kodu PIN).

 

Autoryzacja – poza uwierzytelnieniem, które jest czynnością techniczną - obejmuje zgodę użytkownika na daną transakcję. Transakcją nieautoryzowaną będzie, zatem również transakcja uwierzytelniona (np. poprzez podanie kodu PIN), ale bez zgody konsumenta.

 

UOKiK podkreśla, że w myśl art. 45 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych samo wykazanie przez bank, że transakcja została prawidłowo uwierzytelniona nie jest wystarczające, żeby uznać, że była przez użytkownika autoryzowana, lub że klient dopuścił do jej wykonania umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa. Ciężar udowodnienia takich okoliczności spoczywa na banku.

Urząd zaznacza, że Bank może podnosić, że do nieautoryzowanej transakcji płatniczej doszło wskutek umyślnego działania Konsumenta albo w wyniku naruszenia przez niego w sposób umyślny lub na skutek rażącego niedbalstwa, co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42 ustawy o usługach płatniczych. Może on w takich sytuacjach dochodzić swoich roszczeń od Konsumenta po dokonaniu zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej.

 

 

W tym przypadku jednoznaczne stanowisko wyraził Prezes UOKiK stwierdzając, że dopiero po wypełnieniu obowiązku zwrotu bank może dochodzić roszczeń od klienta, jeśli okaże się, że klient doprowadził do transakcji umyślnie albo wykazał się rażącym niedbalstwem, umożliwiając oszustom wykorzystanie jego danych uwierzytelniających. Ciężar wykazania tych okoliczności, zgodnie z prawem, spoczywa na banku. Nie kwestionujemy prawa banku do dochodzenia roszczenia w sytuacjach winy konsumenta. Jednak w wielu przypadkach narzędzia uwierzytelniania oraz zabezpieczeń banku nie chronią konsumenta przed nieautoryzowanymi transakcjami. W takiej sytuacji, gdy oszustom udaje się rozpracować bankowe procedury i zabezpieczenia, bank nie może być sędzią we własnej sprawie, arbitralnie odrzucając reklamacje konsumentów oraz wbrew obowiązującemu prawu wstrzymując się od zwrotu środków. Oceną i uznaniem winy w sytuacjach budzących wątpliwości powinny się zajmować sądy – bezstronne zarówno dla banku, jak i konsumenta. Banki natomiast powinny podejmować więcej starań, aby poprzez narzędzia systemowe do tego typu sytuacji dochodziło jak najrzadziej.

Ponadto Prezes UOKiK ustalił, że banki mogą wprowadzać konsumentów w błąd w odpowiedziach na reklamacje dotyczące nieautoryzowanych transakcji podkreślać, że

- Analiza uzyskanych od banków odpowiedzi na reklamacje pozwoliła na postawienie również zarzutów wprowadzania konsumentów w błąd. W odpowiedziach tych banki twierdziły na przykład, że transakcja została autoryzowana i jednocześnie konsument mógł dopuścić się rażącego niedbalstwa, lub że samo wykazanie uwierzytelnienia przez bank zwalnia go z obowiązku zwrotu. Konsumenci, którzy otrzymali tego typu odpowiedzi na reklamacje w sprawie kradzieży pieniędzy z konta, mogli zostać wprowadzeni w błąd, co do faktu autoryzowania takiej transakcji oraz zakresu obowiązków i odpowiedzialności banku. Może to zniechęcać konsumentów do dalszego dochodzenia swoich praw.

Obecnie Prezes UOKiK prowadzi postępowanie wyjaśniające wobec kolejny 13 banków. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości mogą zostać postawione zarzuty kolejnym instytucjom finansowym.

Kary dla Banków mogą być dotkliwe i za naruszenie zbiorowych interesów Konsumentów wynoszą do 10 proc. obrotu.

Dla porównania oszukani nie ze swojej winy Konsumenci niekiedy tracą dorobek swojego życia.

UOKiK przestrzega i radzi aby zachować szczególną ostrożność. Wskazuje, że działania oszustów ulegają zmianie, ale sprowadzają się do jednego – do próby wyłudzenia danych dostępowych do twojego konta, aby następnie - wykorzystując system bankowy - wykraść twoje pieniądze.

Pamiętajmy i uważajmy na to, aby:

Ø  Nie podawać pod żadnym pozorem swojego loginu czy hasła dostępu do konta.

Ø  Nie instalować żadnych aplikacji.

Ø  Natychmiast rozłączyć się i zadzwonić na oficjalną infolinię instytucji finansowej, aby to potwierdzić.

Ø  Nie korzystać z numeru podanego przez osobę dzwoniącą do nas i przedstawiającą się, jako pracownik banku.

Ø  Nie klikać w linki czy załączniki przysłane w e-mailach, SMS-ach czy na komunikatorach, jeżeli nie jesteśmy pewni, że pochodzą od zweryfikowanego nadawcy. Niestety w ten sposób można zainstalować niebezpieczne oprogramowanie.

Ø  Należy zachować ostrożność podczas sprzedaży produktu na portalu aukcyjnym, a potencjalny klient chce się kontaktować poza nim – np. tylko mailowo lub poprzez komunikator.

Ø  Nigdy nie podawajmy oszustom danych do logowania w banku ani numeru karty płatniczej i kodu CVV/CVC. Niestety dzięki temu oszust może uwierzytelnić każdą transakcję.

 

Ø  Zwracajmy szczególną uwagę na treść SMS-kodów przysyłanych przez bank. To bardzo ważne, aby wiedzieć, jaka transakcja jest wykonywana. Temu właśnie służą otrzymywane wiadomości sms.  

 

Ø  Bezwarunkowo sprawdzajmy kwotę i konto przelewu.

Ø  Uważajmy, aby nie zatwierdzić np. zmiany numeru telefonu, na który otrzymujemy dane służące do uwierzytelniania transakcji na inny - należący do oszustów, którzy wówczas będą mogli potwierdzić każdy przelew wykonywany z twojego konta.

Ø  Zadbajmy o to, aby na urządzeniach, które wykorzystujesz do logowania się do bankowości elektronicznej, zainstalowane było oprogramowanie antywirusowe i zaktualizowany system operacyjny. Dzięki temu zwiększymy szanse na wczesne wykrycie oprogramowania szpiegującego i może zapobiec wykradnięciu danych uwierzytelniających przez oszustów.

Niestety bywa i tak, że oszuści nas pokonali i wykonali nieautoryzowane transakcje z konta. Wtedy należy nie tracić głowy i działać szybko i stanowczo:

Ø  Najważniejsze nie czekaj i natychmiast kontaktuj się z bankiem za pośrednictwem oficjalnej infolinii.

Ø  Co należy zgłosić?

- nielegalną transakcję

- zmienić dane do logowania do aplikacji bankowej i bankowości elektronicznej

- zastrzeż kartę.

Uwaga na powiadomienie instytucji finansowej mamy13 miesięcy. Jednak im wcześniej to zrobimy, tym lepiej.

Należy zawiadomić Policję o popełnionym przestępstwie.

Pamiętajmy, że jeżeli bank odrzuci składaną reklamację, należy poproś o pomoc w rozwiązaniu indywidualnej sprawy Rzecznika Finansowego lub miejskiego albo powiatowego rzecznika konsumentów.

 

Powiatowy Rzecznik Konsumentów

Robert Borczyk

 

25-07-2022
Szukaj w artykułach
Sierpień 2022
Pn Wt Śr Cz Pt So N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31